Cho 328 thí sinh thi lại: Dư luận bất bình, chuyên gia lo ngại

Ngay sau khi Bộ GD&ĐT có quyết định cho toàn bộ 328 thí sinh tại điểm thi chuyên Tuyên Quang thi lại, trên mạng xã hội đã nổi lên làn sóng phản biện quyết định này. Đặc biệt, nhiều luật sư đã bày tỏ quan ngại về tính công bằng, xác đáng trong hướng xử lý vụ việc của bộ.

Bối cảnh: Sáng 5/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định tổ chức thi lại tất cả các môn đối với toàn bộ 328 thí sinh tại điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang.

Lý do, theo Bộ này, “căn cứ kết quả điều tra ban đầu của cơ quan chức năng Bộ Công an và Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành; ý kiến của các cơ quan liên quan […] Việc tổ chức thi lại nhằm bảo đảm yêu cầu an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan và công bằng của kỳ thi và bảo đảm các nguyên tắc, yêu cầu, chỉ đạo của Chính phủ; không phải là biện pháp xử lý kỷ luật đối với thí sinh tại điểm thi.”

Dư luận nói gì? Ngay sau khi Bộ GD&ĐT công bố quyết định trên, vấn đề này nhanh chóng trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội.

• Ngày 4/8, danh khoản tundreamin_ bức xúc chia sẻ trên Threads rằng: “Cho Chuyên Tuyên Quang thi lại á? Sao nghe bất công vậy? Còn những người đứng sau thì sao? Và những đứa gian lận vẫn có cơ hội thi năm nay à!?”. Tính đến 11 giờ ngày 7/8, bài viết nhận về hơn 10.000 lượt thích và 1.000 lượt bình luận. 
• Ngày 5/8, danh khoản acupofdumbb thắc mắc: “Tuyên Quang thì họ bảo: 328 em cần được đối xử dưới góc độ nhân văn và khoa học giáo dục, không thể quy chụp toàn bộ 328 em đều có tội vì có em còn chưa thành niên. Trách nhiệm nằm ở hội đồng thi nên phải tổ chức thi lại cho các em. Còn Quảng Trị thì họ bảo: thí sinh ở Quảng Trị đã được cá thể hóa hành vi phạm tội. Thế ý của hội đồng […] là: chỉ cần gian lận ở quy mô đủ lớn, chỉ cần không xác định được ai có tội hay không có tội thì kẻ được hưởng lợi từ hành vi sai phạm sẽ có thêm cơ hội được làm lại hay không?”. Bài viết cũng nhận về hơn 1.100 lượt thích.
• Ngày 6/8, danh khoản buianh.2312 đặt câu hỏi: “Đây là 1 vụ việc kỳ lạ, logic vận hành của nó khác hoàn toàn với các vụ thông thường:
  1. Chưa bao giờ danh tính của người bị khởi tố lại được bảo mật đến thế. Số lượng khởi tố thì nhiều nhưng công khai là ba.
  2. Dù được xác định là móc nối với phụ huynh nhưng tương tự với người bị khởi tố, không công khai phụ huynh nào?
  3. Người bị khởi tố đầu tiên đã được một tháng. Nhưng chưa thể lọc ra được người gian lận, dù chỉ một người duy nhất. Bảo nhiều quá không lọc được: Chấp nhận. Nhưng đến một người cũng không có?”.

Chuyên gia nói gì? Theo luật sư Lê Ngọc Luân, “nếu Bộ Giáo dục không đưa ra căn cứ pháp lý cụ thể cho việc hủy kết quả và tổ chức thi lại thì phương án này là chưa phù hợp pháp luật”.

• “Những em học sinh đủ 18 tuổi – có đầy đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi nhưng đã cố ý gian lận, sự gian lận này được tiếp tay bởi những người có chức vụ, giảng dạy (đã bị khởi tố) nhưng vẫn được thi lại thì căn cứ quy định pháp luật cụ thể nào?. Điều này có đúng pháp luật và đạo đức không? Những học sinh cố ý vi phạm ở Tuyên Quang được thi lại, vậy những học sinh vi phạm khác trên khắp cả nước có được thi lại không? Nếu những học sinh vi phạm trong cả nước không được phép thi lại thì pháp luật nào quy định học sinh ở Tuyên Quang được thi lại còn ở chỗ khác thì không? Điều này có đảm bảo đúng pháp luật và công bằng?[…]”, luật sư Lê Ngọc Luân đặt vấn đề.
• Theo luật sư Hoàng Hà, việc “tổ chức thi lại đối với 328 thí sinh tại điểm thi chuyên Tuyên Quang là phương án hợp tình, hợp lý”. Tuy nhiên, ông Hà nhấn mạnh cần tách bạch giữa việc hủy giá trị của kết quả thi và xác định trách nhiệm của từng thí sinh. 
• Theo đó, “cần phân biệt hai vấn đề pháp lý hoàn toàn khác nhau. Một là giá trị của kết quả thi. Hai là trách nhiệm của từng thí sinh. Kết quả của cả điểm thi có thể không còn giá trị vì quy trình tổ chức đã mất tính toàn vẹn. Nhưng từ đó không thể suy ra rằng cả 328 thí sinh đều gian lận […] Một thí sinh tự làm bài bằng năng lực thật nhưng ngồi trong một phòng thi có người nhắc bài vẫn có thể bị buộc phải thi lại vì Nhà nước không còn khả năng bảo đảm kết quả cũ được tạo ra trong điều kiện công bằng. Việc thi lại đối với em đó là một thiệt thòi, nhưng không đồng nghĩa em đã gian lận”, luật sư này chia sẻ.

Bộ GD&ĐT nói gì? Luật Khoa đã gọi điện cho Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang theo số điện thoại trên website nhưng không ai bắt máy.

Tiếp theo là gì? Dự kiến, kỳ thi sẽ được diễn ra trong hai ngày 14 và 15/8, trả kết quả vào ngày 19/8. Đồng thời, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT của các thí sinh này trong hai ngày 11 và 12/6 sẽ không được sử dụng để xét tuyển đại học.

• Về công tác tuyển sinh, Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo, vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (thuộc Bộ GD&ĐT), cho biết: “Hồ sơ dữ liệu của các thí sinh được bảo lưu hoàn toàn; các nguyện vọng đăng ký xét tuyển vẫn được giữ nguyên. Sau khi có kết quả thi lại và căn cứ vào thông tin cập nhật từ cơ quan điều tra, Bộ GD-ĐT sẽ thực hiện xét tuyển trên cơ sở hồ sơ mà các em đã đăng ký. Việc này không ảnh hưởng đến quá trình xét tuyển của các thí sinh khác và nhằm bảo đảm quyền lợi cho tất cả thí sinh”.
• Sáng 7/8, Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang công bố quyết định thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh để tổ chức lại kỳ thi tốt nghiệp THPT đối với 328 thí sinh này. Trong đó, ông Đỗ Anh Tuấn, phó chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh làm trưởng ban. 

Toàn cảnh: Ngày 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026. Theo thống kê, cả nước có 4.208 bài thi đạt điểm 10 môn toán, trong đó có 154 bài của tỉnh Tuyên Quang.

• Điều bất thường là phần lớn các điểm 10 tập trung trong một dải số báo danh liên tiếp từ 080163xx đến 080166xx – tương ứng với 328 thí sinh – thay vì phân bố rải rác như thông thường. Trong đó, có tới 147/154 điểm 10 môn Toán thuộc về học sinh Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 môn Toán của toàn tỉnh. Các điểm 10 còn lại xuất hiện ở một số ít thí sinh khác ngoài cụm này. 
• Ngày 4/7, Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang đã niêm phong và rút toàn bộ các bài thi đạt điểm 10 môn toán để phục vụ công tác kiểm tra, đối chiếu và làm rõ những dấu hiệu bất thường trong kết quả kỳ thi.
• Đến chiều 5/7, Công an tỉnh Tuyên Quang tạm giữ khẩn cấp đối với giáo viên Nguyễn Hà Duy (28 tuổi).
• Đến ngày 7/7, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị Bộ GD-ĐT rà soát tổng thể kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên cả nước.
• Sáng 8/7, Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố ông Nguyễn Hà Duy về tội “lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
• Đến ngày 5/8, cơ quan điều tra đã  khởi tố 29 bị can.