Quản theo năng lực, phạt theo nhu cầu

Một mức phạt không chỉ lấy đi tiền. Nó còn lấy đi thời gian, cơ hội và khả năng tạo ra thu nhập trong tương lai.

Trong âm thanh hô hào về một “kỷ nguyên vươn mình”, lắng bên trong nó những nỗi chua chát, vì có nhiều thứ đã không “vươn” theo kịp những mức phạt mới.

Thu nhập nước nghèo, mức phạt nước giàu

“Muốn đất nước phát triển thì phải kỷ luật, nhìn sang Singapore, Đài Loan đi. Sơ hở là nó phạt. Muốn giàu như nước người ta sao không học hỏi đi.”

Đây là cái câu quen thuộc từ phía các dư luận viên mỗi khi ta muốn than trời về những mức phạt cao chót vót của Việt Nam dạo gần đây. 

Ngay từ lần đầu đặt chân sang Singapore, tôi phải choáng ngợp về độ phát triển, sầm uất của nước họ – thứ mà tôi tự hỏi không biết bao lâu Việt Nam mới được như thế. Nhìn lại câu chống chế từ phía các dư luận viên, tôi chợt hiểu điều tàn nhẫn mà dân tộc Việt đang ngậm đắng nuốt cay để chịu đựng là khi dân chưa kịp giàu mà bị ép sống trong cái chuẩn của xã hội giàu.

Một cái bắt tay ngầm giữa luật học và kinh tế học chính là mức phạt phải tương xứng với khả năng chi trả của xã hội. 

Tại Singapore, mức phạt 1.000 SGD (hơn 20 triệu đồng) cho lỗi vứt rác hay hút thuốc nơi công cộng chỉ chiếm khoảng 15 – 20% thu nhập bình quân tháng của người dân. [1]

Tương tự, khung phạt tối đa dành cho ô-tô vượt đèn đỏ tại Nhật Bản rơi vào khoảng 12.000 yên (gần 2 triệu đồng), tương đương 2,64% thu nhập bình quân mỗi tháng của người Nhật (xét trên GDP bình quân năm của Nhật Bản là 36.400 USD/người. [2][3]

Tại Đức, hình phạt tiền kịch khung cũng chỉ dừng ở mức 388,50 Euro (gần 12 triệu đồng), chiếm 8,36% so với thu nhập mỗi tháng của người Đức (xét trên GDP bình quân là 63.600 USD/người). [4]