Đến lượt Hà Thủy Nguyên bị đấu tố vì “xúc phạm lãnh tụ”

Và xúc phạm cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Theo dòng sự kiện: Những ngày qua, nhiều danh khoản và trang mạng xã hội đã đăng bài chỉ trích, kêu gọi “xử lý” nhà văn Hà Thủy Nguyên và phản đối việc một phần tác phẩm “Thiên Mã” của cô được đưa vào sách giáo khoa. Nguyên nhân xuất phát từ việc một tác phẩm khác có tên “Thần quỷ ở Hà Nội” của cô bị cho là xuyên tạc, xúc phạm Hồ Chí Minh. Đồng thời, cô cũng bị lên án mạnh mẽ vì đăng bài “xúc phạm” cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trên Facebook cá nhân.

• Ngày 29/7, Facebooker Trần Đình Sao – một người tiêu biểu trong phong trào đấu tố – đã đăng các bài, video chỉ trích nhà văn Hà Thủy Nguyên và lên án việc tác phẩm của cô được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7. Facebooker này gọi Hà Thủy Nguyên là “kẻ có tư tưởng lệch lạc, mất dạy” và gọi tác phẩm trên của cô là “rác phẩm online”.Đến ngày 31/7, Trần Đình Sao lại yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc vì cho rằng Hà Thủy Nguyên không chỉ xúc phạm Hồ Chí Minh mà còn xúc phạm Nguyễn Phú Trọng. 

• Ngày 30/7, một danh khoản Facebook có tên Đạo sĩ Việt râu đã đăng bài có tiêu đề “Ai đã tiếp tay đưa rác phẩm của ả bút nô Hà Thủy Nguyên – kẻ xúc phạm Bác Hồ – vào sách giáo khoa?”. Bài viết cho rằng việc đưa tác phẩm của Hà Thủy Nguyên vào sách giáo khoa là không phù hợp vì nhà văn này từng viết một truyện ngắn hư cấu, xúc phạm lãnh tụ. Từ đó, bài viết đặt nghi vấn đối với quá trình biên soạn và thẩm định chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời chỉ trích hội đồng biên soạn, một số chuyên gia giáo dục và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cuối bài, người này mong cơ quan chức năng sớm vào cuộc để xử lý những người có liên quan.
• Ngày 31/7, trên trang Facebook cá nhân, Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn (cựu Cục trưởng Cục Tuyên huấn của quân đội) – một trong những người nổi bật nhất trong phong trào đấu tố – đã đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra và loại bỏ những tác phẩm của các nhà văn “có quan điểm phản động” như Bảo Ninh, Hà Thủy Nguyên ra khỏi sách giáo khoa. Ông Tuấn cho rằng Hà Thủy Nguyên “viết tiểu thuyết viễn tưởng xúc phạm nghiêm trọng” Hồ Chí Minh, còn Bảo Ninh “xem cuộc kháng chiến chống Mỹ là nội chiến”.  “Thử hỏi học sinh khi tìm hiểu tác phẩm, tác giả sẽ hiểu thế nào và ảnh hưởng nhận thức ra sao khi các cháu biết rằng những tác giả đó nói ngược lịch sử và xúc phạm lãnh tụ”, ông Tuấn viết. Ở phần bình luận, hàng trăm danh khoản đều đồng ý với quan điểm của ông Tuấn.
• Cùng ngày, Facebooker Đinh Đức Toàn (có 389.000 người theo dõi) đã đăng bài yêu cầu “xử lý nghiêm minh Hà Thủy Nguyên vì rác phẩm xúc phạm Bác Hồ”. Người này cho rằng Hà Thủy Nguyên “cố tình lồng ghép những đoạn văn hoang đường, mê tín dị đoan và phản động nhằm bôi nhọ, xúc phạm danh dự” của Hồ Chí Minh, và hành vi của cô “không đơn thuần là sự bốc đồng hay hoang tưởng nghệ thuật, mà là hành vi xuyên tạc lịch sử, xúc phạm lãnh tụ”. Từ đó, ông khẳng định “Hà Thủy Nguyên là một vết nhơ không thể chấp nhận đối với giới cầm bút” và “mong các cơ quan chức năng khẩn trương vào cuộc điều tra, xác minh và xử lý nghiêm minh” đối với nhà văn này. 
• Cũng trong ngày 31/7, một danh khoản Facebook có tên Đỗ Hải Triều HN đề nghị “cơ quan chức năng vào cuộc, xác minh, xử lý” nhà văn Hà Thủy Nguyên và mong “loại bỏ hết những kẻ mang danh nhà văn nhưng lại phản giáo dục và phi văn hóa”. Danh khoản này cho rằng Hà Thủy Nguyên đã công khai xúc phạm Nguyễn Phú Trọng và đặt câu hỏi “con cháu chúng ta sẽ học được gì bởi những người có tư tưởng lệch lạc như này?”. 
• Cùng ngày, trang Facebook Tifosi – không rõ chủ sở hữu nhưng nổi tiếng với nội dung thân chính quyền – đã đăng bài bày tỏ sự phẫn nộ trước việc tác phẩm của một số tác giả có phát ngôn gây tranh cãi vẫn được đưa vào sách giáo khoa. Trang này chỉ trích Hà Thủy Nguyên vì viết về Nguyễn Phú Trọng và Hồ Chí Minh “với những giọng văn bẩn thỉu vô cùng”, mức độ còn hơn Nguyễn Thành Nam. Từ đó, bài viết đặt vấn đề về trách nhiệm của cơ quan biên soạn, thẩm định sách giáo khoa và đặt nghi vấn về động cơ phía sau các lựa chọn này. 
• Bên cạnh đó, nhiều danh khoản và trang mạng khác như Việt Nam thời cuộc; Việt Nam trong tôi; Thông tin chống phản động; Phản bác quan điểm sai trái, thù địch; v.v. cũng đăng các bài viết chỉ trích, kêu gọi xử lý Hà Thủy Nguyên và tác phẩm của cô. 

Về tác giả và tác phẩm: Hà Thủy Nguyên (tên thật là Nguyễn Thị Phương Thảo, sinh năm 1986 tại Hà Nội) là nhà văn, nhà biên kịch và người nghiên cứu văn hóa. 

• Cô được biết đến với các sáng tác thuộc dòng văn học kỳ ảo, khoa học viễn tưởng và dã sử, tiêu biểu như “Điệu nhạc trần gian”, “Cầm Thư quán”, “Thiên Mã” và “Bên kia cánh cửa”. Ngoài sáng tác văn học, Hà Thủy Nguyên còn tham gia viết kịch bản phim truyền hình và nghiên cứu về văn hóa, truyền thông, tôn giáo, tín ngưỡng. 
• Đặc biệt, cô là nhà sáng lập và định hướng chiến lược của Book Hunter – một cộng đồng chuyên thảo luận các vấn đề học thuật, xuất bản sách và sáng tạo các nội dung để ứng dụng tri thức vào thực tiễn.
• Truyện ngắn “Thần quỷ ở Hà Nội” đang bị đấu tố nêu trên là một tác phẩm thuộc thể loại giả tưởng kết hợp với các yếu tố thần thoại, tâm linh và lịch sử, được phát hành dưới dạng tài liệu điện tử (hiện đã bị xóa trên Internet). 
• Theo những đoạn trích được cho là của tác phẩm này đang lan truyền trên Facebook, tác phẩm viết về các nhân vật hư cấu như Mad, Asker, Rabbit và Cat, đồng thời lồng ghép các nhân vật và biểu tượng văn hóa, lịch sử Việt Nam như Đức Thánh Tản Viên và Hồ Chí Minh vào cốt truyện. Trong đó, Hồ Chí Minh được xây dựng như một nhân vật hư cấu gắn với các yếu tố thần quỷ, được mô tả là “tay trong cho các thế lực tâm linh của phương Bắc tiến xuống phương Nam”. 
• Ngoài ra, tác giả còn ví Hồ Chí Minh “một con mèo già thành tinh”, “con hồ ly già”. Đặc biệt, trong phần đối thoại giữa các nhân vật, Mad có nói với Hồ Chí Minh rằng “Ngươi giật dây chính quyền, chiếm đất ở Ba Vì, thật không ra thể thống gì cả! Về với cái xác ướp của ngươi ở Ba Đình đi”; còn Đức Thánh Tản Viên thì nhận xét rằng ​“Hồ Chí Minh chỉ là đứa trẻ con”.

Bên kia nói gì: Nhà văn Hà Thủy Nguyên đến nay vẫn chưa lên tiếng về vụ việc. Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ lẫn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đều chưa có phát ngôn, văn bản nào về việc xử lý tác phẩm có liên quan của nhà văn này. 

• Hiện trang Facebook cá nhân của nhà văn Hà Thủy Nguyên đã bị xóa hoặc tạm vô hiệu hóa. Bên cạnh đó, trang WordPress của cô cũng hiển thị thông tin “this account has been suspended” (tài khoản bị tạm ngưng), chỉ có kênh YouTube (có 463 người đăng ký) vẫn còn truy cập được.
• Bên cạnh đó, website của Book Hunter cũng đổi tên miền từ bookhunter.vn thành thebookhunter.org, khi truy cập vào tên miền cũ thì website hiển thị là “tài khoản này đã bị đình chỉ”. Luật Khoa đã liên lạc với Book Hunter để hỏi thêm về vấn đề này nhưng chưa nhận được phản hồi.

Bối cảnh: Trước đó, cuốn “Chuyện với Thanh” gây nhiều ý kiến trái chiều và bị cáo buộc “lật sử”, “xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh”, “xúc phạm dân tộc Việt Nam” khi chọn cách kể khác về Nguyễn Tất Thành. Làn sóng này khởi nguồn từ các cá nhân nổi bật trong việc đấu tố “Nỗi buồn chiến tranh” hay sự kiện về Trương Vĩnh Ký là Facebooker Phan Trung Can và Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn.

• Đến nay, năm người đã bị bắt và khởi tố vì liên quan đến cuốn sách này, gồm: ông Nguyễn Thành Nam (tác giả của cuốn sách), ông Trần Việt Anh (giám đốc của Spiderum – tổ chức truyền thông cho cuốn sách), bà Nguyễn Thúy Hằng (giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn), ông Đào Bá Đoàn (tổng biên tập NXB) và ông Nguyễn Văn Yên (trưởng Ban Biên tập). Trong đó, thông tin ông Nam và ông Việt Anh bị bắt được báo chí nhà nước công bố vào tối 7/7. Đến ngày 15/7, Công an TP. Hà Nội khởi tố ba người còn lại. Cả năm người này đều bị cáo buộc “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước” theo Điều 117, Bộ luật Hình sự.
• Ngoài ra, ngày 10/6, NXB Hội Nhà văn đã đăng thông cáo xin lỗi, dừng phát hành và thu hồi cuốn sách. Đến ngày 15/6, NXB này đã bị đình chỉ hai tháng và bị xử phạt 100 triệu đồng vì xuất bản “nội dung sai sự thật rất nghiêm trọng” trong cuốn sách “Chuyện với Thanh”. Đến ngày 15/7, Cục Báo chí thông báo đã xử phạt 23 báo, đài và kỷ luật hơn 30 cá nhân vì đã đăng bài “khen ngợi” cuốn sách này.
• Sau “Chuyện với Thanh”, nhiều cuốn sách và nhà văn khác tiếp tục bị đấu tố như “Đức Thánh Trần” của Trần Thanh Cảnh, “Chim ưng và chàng đan sọt” của Bùi Việt Sỹ.