Hà Nội: Giữa chiến dịch “giải tỏa trắng”, dân làng cổ lên tiếng vì nguy cơ đứt gãy văn hóa

“Mỗi người chỉ có một quê hương cội nguồn. Nếu mất là mất tất cả.” Đó là một băng-rôn của người làng cổ Đại Lan, xã Nam Phù, Hà Nội. 

Theo dòng thời sự: Những ngày qua, làn sóng phản đối việc giải tỏa các khu vực vùng ven sông Hồng nhằm xây dựng dự án Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội. Trong đó, nổi bật là các tiếng nói phản đối của cư dân các làng cổ yêu cầu “giữ nguyên khu dân cư hiện hữu”.

• Ngày 28/5, một danh khoản tên Đặng Thùy Chi chia sẻ rằng làng Thúy Lĩnh (phường Lĩnh Nam) “không chỉ là nơi ở mà còn là ký ức, truyền thống và sinh kế của người dân nhiều đời nay” cùng với hình ảnh các băng-rôn của cư dân làng này. Bài viết nhận được gần 800 lượt tương tác. 
• Theo đó, người dân làng cổ Thúy Lĩnh yêu cầu “bảo tồn văn hóa ngoại thành Hà Nội”, “quy hoạch tôn tạo theo mô hình ‘làng trong phố, phố trong làng’” và “thực hiện đúng chỉ thị của Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm: Không để ý kiến người dân chìm vào im lặng”.
• Cùng ngày, một chủ tài khoản Facebook tên Đặng Thị Hải đăng tải video quay đình làng Đại Lan, xã Nam Phù, nơi được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, thuyết minh rằng: “Chiến tranh tàn khốc là thế, nhân dân làng cổ Đại Lan vẫn quyết không sợ, bám đất, giữ làng đến ngày hôm nay. Vậy mà giờ đây, nhà nước lại muốn xóa bỏ ngôi làng cổ Đại Lan chúng tôi, di dời đi nơi khác. Vì sự phát triển của xã hội, mà đang quay lưng lại với quá khứ, chối bỏ quá khứ và bắt phải hy sinh xương máu của ông cha chúng tôi.”
• Từ tối ngày 27/5, tại nhóm Facebook “Làng Đại Lan – xã Nam Phù”, nhiều danh khoản khác đã chia sẻ các hình ảnh băng-rôn của cư dân  làng này với nội dung: “Nhân dân khu vực sông Hồng thôn Đại Lan – xã Nam Phù kiên quyết kiến nghị các cấp xem xét tâm tư nguyện vọng của nhân dân giữ nguyên khu dân cư hiện hữu vì đời sống sinh kế của hàng ngàn hàng vạn hộ gia đình” và “Mỗi người chỉ có một quê hương cội nguồn. Nếu mất là mất tất cả”.
• Nhiều ngày trước, cư dân làng cổ Bắc Biên, phường Bồ Đề, cũng có cùng nỗi lo ngại. Ông Chu Văn Uông, một cao niên của làng chia sẻ: “Lịch sử của chúng tôi gắn chặt với dòng sông, giờ có thông tin quy hoạch sẽ giải tỏa, đưa dân đi nơi khác, chúng tôi lo lắng lắm. Việc di dời làng có thể sẽ làm tan rã toàn bộ cấu trúc dòng tộc, cắt đứt sợi dây liên kết cộng đồng bền chặt. Chúng tôi biết ăn nói làm sao với tổ tiên? Nếu đưa dân đi nơi khác, ai sẽ là người hằng ngày thắp nén hương dưới mái đình thờ ngài Lý Thường Kiệt, ai gìn giữ hồn cốt nghìn năm của cha ông?”
• Ông Nguyễn Văn Chính, một người am hiểu lịch sử làng Bắc Biên, nơi có Bảo vật Quốc gia – chuông đồng cổ An Xá phân tích: “Giá trị của một Bảo vật Quốc gia hay một cụm di tích cấp Quốc gia chỉ được phát huy tối đa khi nó tồn tại trong mối quan hệ hữu cơ với cộng đồng dân cư bản địa – những người hằng ngày trực tiếp trông nom, thực hành tín ngưỡng và lưu truyền hương ước. Nếu làng không còn, các di tích sẽ trở thành những khối kiến trúc nguội lạnh, vô hồn, mất đi cái gốc con người tạo nên giá trị lịch sử ngàn năm”.

Quan trọng: Cùng với sự phát triển của nền văn minh sông Hồng, nhiều ngôi làng cổ đã được hình thành và phát triển dọc theo con sông này với lịch sử tồn tại hàng nghìn năm như làng gốm Bát Tràng, làng cổ Bắc Biên, làng Bắc Cầu v.v. Đây cũng chính là khu vực trọng điểm trong đợt giải tỏa của chính quyền thành phố Hà Nội nhằm xây dựng dự án Trục Đại lộ Cảnh quan Sông Hồng.