Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trước ‘kỷ nguyên Trump 2.0’

Việc Mỹ từ chối công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường không chỉ giúp đảm bảo sự công bằng trong cạnh tranh thương mại giữa hai nước, mà còn phản ánh nhiều vấn đề quan trọng đang diễn ra trong nền kinh tế – xã hội của Việt Nam, như tình trạng lạm phát, quyền lợi của người lao động, và quyền tự do kinh doanh.

Vào năm 2002, Bộ Thương mại Mỹ đã xếp Việt Nam vào nhóm nền kinh tế phi thị trường. Quyết định này được đưa ra chỉ một năm sau khi nước ta xác định việc phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong kỳ họp Đại hội 9 của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra vào tháng 4/2001.

Sau hơn 22 năm tích cực gia nhập các tổ chức kinh tế thế giới, trong đó có Tổ chức Thương mại Quốc tế (WTO) vào năm 2007, ký kết nhiều hiệp định thương mại toàn cầu và nâng cấp quan hệ với Mỹ thành Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2023, v.v. Việt Nam vẫn bị Mỹ điều tra và áp dụng thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với toàn bộ mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam.

Sự trở lại của Tổng thống Donald Trump – người nổi tiếng với các chính sách bảo hộ mậu dịch qua khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” (America First), đặt ra nhiều thách thức lớn cho Việt Nam về thương mại và lợi nhuận kinh tế trong bốn năm tới.

Tiêu chí để đánh giá nền kinh tế thị trường của Mỹ

Kinh tế thị trường là hệ thống kinh tế mà trong đó, các quyết định về sản xuất, phân phối, và tiêu dùng hàng hóa được hai lực lượng thị trường chính điều chỉnh là cung và cầu, hay nói cách khác là giữa người mua và người bán, thay vì sự can thiệp trực tiếp của nhà nước.

Điều kiện tiên quyết để một nền kinh tế thị trường có thể vận hành theo đúng nguyên tắc và hiệu quả là tự do, bình đẳng. [1]