Trung Quốc gia nhập SEANWFZ: ASEAN được gì và lo gì?

Việc Trung Quốc sẵn sàng ký SEANWFZ giúp ASEAN củng cố vị thế trong khu vực, và Bắc Kinh cũng có thể qua đó đạt nhiều mục tiêu chiến lược. ASEAN sẽ còn cần cân nhắc kĩ những rủi ro nào trước quyết định tham gia của Trung Quốc?

Trong một động thái gây chú ý, ngày 10/7, Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan thông báo Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng ký Hiệp ước về khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) “mà không kèm bất kỳ điều kiện nào”. [1] Nếu điều này diễn ra, Trung Quốc sẽ là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đầu tiên ký kết Hiệp ước này. [2]

Đây không chỉ là một bước đi có tính biểu tượng mạnh mẽ, giúp củng cố địa vị của Bắc Kinh trên trường quốc tế, mà còn kèm theo nhiều toan tính chiến lược. Bài viết này phân tích tầm quan trọng của SEANWFZ, mục tiêu của Trung Quốc khi tuyên bố tham gia Hiệp ước, và tác động tiềm tàng từ bước đi này của Bắc Kinh đối với ASEAN cũng như đối với cấu trúc an ninh khu vực.

SEANWFZ: Lá chắn an ninh cho Đông Nam Á

Được ký kết vào ngày 15/12/1995, Hiệp ước SEANWFZ đánh dấu nỗ lực tập thể của các quốc gia ASEAN trong việc xây dựng một khu vực Đông Nam Á “sạch bóng” vũ khí hạt nhân. Vì được ký kết tại Bangkok, SEANWFZ còn được gọi là Hiệp ước Bangkok (Bangkok Treaty). 

Nỗ lực này có giá trị thực tiễn to lớn trong việc giải quyết những hệ luỵ và nguy cơ đối với an ninh khu vực, sau mấy thập niên các siêu cường ra sức chạy đua vũ khí hạt nhân trong thời Chiến tranh Lạnh. Vai trò của Hiệp ước này vẫn còn quan trọng cho đến hiện tại, khi mà thế giới vẫn còn quan ngại về mối đe doạ khủng khiếp từ vũ khí hạt nhân, nhất là lúc các căng thẳng giữa Mỹ, Trung Quốc, và Nga vẫn đang âm ỉ.