Tuần tin: Chỉ định lãnh đạo địa phương thay vì bầu; Khép lại Đại lễ Vesak 2025

Tuần tin Luật Khoa tuần này mang đến cho độc giả các sự kiện nổi bật như: Chỉ định lãnh đạo cấp tỉnh sau sáp nhập như “giải pháp tình thế”; Bế mạc Đại lễ Vesak; Khởi tố vụ án khiến học sinh ở Vĩnh Long tử vong.

Chỉ định lãnh đạo tỉnh, thành thay vì bầu như quy định

Sáng 5/5, tại Hà Nội, kỳ họp thứ 9 của Quốc hội khóa 15 khai mạc. Trọng tâm của kỳ họp này là xem xét, quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013 và cho ý kiến, thông qua hàng chục luật, nghị quyết.

• Kỳ họp sẽ diễn ra từ ngày 5 – 29/5 (đợt 1) và từ ngày 11 – 30/6 (đợt 2) với tổng thời gian làm việc dự kiến là 37 ngày.
• Cùng chiều (5/5), Quốc hội đã thông qua nghị quyết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
  
  Đồng thời, Quốc hội thành lập Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013, do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đứng đầu.

• Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Tô Lâm cho biết việc sửa đổi hiến pháp lần này nhằm đáp ứng các yêu cầu cấp thiết của cuộc tinh gọn, sắp xếp bộ máy. Ông cũng đề cập đến khả năng trong nhiệm kỳ tới sẽ có một cuộc sửa đổi hiến pháp “mang tính căn bản”.
• Ngày 6/5, Ủy ban Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013 đã công bố dự thảo nghị quyết sửa đổi Hiến pháp để lấy ý kiến nhân dân.
  
  Theo bản dự thảo này, có tám điều được sửa đổi, gồm Điều 9, 10 (thuộc chương một về chế độ chính trị), Điều 84 (thuộc chương năm về Quốc hội); các Điều 110, 111, 112, 114, 115 (thuộc chương chín về chính quyền địa phương).
  
  Trong đó, hai nội dung trọng tâm là khẳng định vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, xác định rõ các tổ chức chính trị – xã hội trực thuộc và bỏ cấp huyện (còn cấp tỉnh và cấp xã).
• Đáng lưu ý, dự thảo sửa đổi Hiến pháp 2013 cũng đề xuất thủ tướng Chính phủ sẽ chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành sau khi hoàn thành sắp xếp.
• Các chức danh như chủ tịch, phó chủ tịch, trưởng các ban Hội đồng Nhân dân; trưởng, phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội cũng không được bầu mà sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ định.
• Sau đó, Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh, thành sẽ chỉ định ủy viên Ủy ban Nhân dân tỉnh, thành; chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch, trưởng các ban của Hội đồng Nhân dân cấp xã; chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp xã.
• Dự thảo cũng cho phép chỉ định người giữ chức danh lãnh đạo Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh, xã không phải là đại biểu, trong trường hợp đặc biệt.
• Đây được xem như một “cơ chế đặc biệt”, điều khoản chuyển tiếp, nhằm đảm bảo sự ổn định và thông suốt của tổ chức bộ máy chính quyền địa phương trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập tỉnh thành và bỏ cấp huyện. Sau năm 2025, việc bầu cử các chức danh lãnh đạo sẽ trở lại quy trình bình thường.
• Dự kiến, Quốc hội sẽ thông qua nghị quyết sửa đổi Hiến pháp 2013 trước ngày 30/6.
• Liên quan đến các chức danh lãnh đạo các tỉnh, thành sau sắp xếp, trước đó, ngày 23/4, Ban Tổ chức Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 31.
  
  Theo hướng dẫn này, sau khi các tỉnh, thành phố sáp nhập, Bộ Chính trị, Ban Bí thư sẽ chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy cũng như các chức bí thư, phó bí thư tỉnh ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm (nhiệm kỳ 2020 – 2025).

Đại lễ Vesak 2025 chính thức bế mạc

Sáng 8/5, Đại lễ Liên Hợp Quốc Vesak năm 2025 bế mạc tại Học viện Phật giáo Việt Nam (xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, TP. HCM). Sự kiện này khai mạc hồi 6/5, thu hút hơn 2.700 đại biểu từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ, với chủ đề “Đoàn kết và bao dung vì nhân phẩm con người: Tuệ giác Phật giáo vì hòa bình thế giới và phát triển bền vững”.

• Xá lợi Đức Phật được xem là “quốc bảo” của Ấn Độ, được quân đội Ấn Độ hộ tống bằng phi cơ sang Việt vào ngày 2/5. Đây là lần đầu tiên xá lợi được đưa ra nước ngoài, với nghi thức ngoại giao tương đương chuyến công du của nguyên thủ quốc gia.

• Tiến sĩ Abhijit Halder, tổng giám đốc Liên đoàn Phật giáo Quốc tế (IBC), cho biết New Delhi muốn gửi đến thế giới thông điệp hòa bình trong việc kêu gọi mọi người tập trung nghiên cứu những giáo lý tốt đẹp của Đức Phật và xem như đây là giải pháp cho những vấn cấp bách hiện nay như chiến tranh, xung đột và thảm họa, v.v.
• Tuy nhiên, thông điệp hòa bình này lại diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Ấn Độ và Pakistan leo thang. Sáng 7/5, Ấn Độ phát động chiến dịch “Sindoor”, tiến hành không kích vào các mục tiêu mà nước này cho là “hạ tầng khủng bố” trên lãnh thổ Pakistan và khu vực do Islamabad kiểm soát tại Kashmir, nhằm đáp trả vụ tấn công khiến 26 người thiệt mạng gần thị trấn Pahalgam hôm 25/4.

Tổng Bí thư Tô Lâm thăm Kazakhstan, Azerbaijan, Nga và Belarus

Từ ngày 5 – 12/5, Tổng Bí thư Tô Lâm và phu nhân Ngô Phương Ly dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp nhà nước tới Kazakhstan, Azerbaijan, Belarus; thăm chính thức Liên bang Nga và tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, theo lời mời của lãnh đạo các nước.

• Chiều 5/5 (giờ địa phương), ông Tô Lâm đã đến thủ đô Astana, Kazakhstan. Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev đích thân ra sân bay đón.
  
  Sáng 6/5, trong cuộc hội đàm tại phủ tổng thống, hai bên đã nhất trí nâng cấp quan hệ Việt Nam – Kazakhstan lên Đối tác Chiến lược. Tổng thống Tokayev cũng cũng trao tặng Huân chương Hữu nghị Dostyk hạng Nhất cho Tổng Bí thư Tô Lâm.
• Chiều 7/5 (giờ địa phương), Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn rời Kazakhstan, tiếp tục công du đến Azerbaijan. Cùng ngày, ông Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Ilham Aliyev tại thủ đô Baku.
  
  Hai nhà lãnh đạo thống nhất nâng cấp quan hệ Việt Nam – Azerbaijan lên Đối tác Chiến lược, nhân dịp kỷ niệm hơn 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

• Sau Azerbaijan, ông Tô Lâm sẽ thăm chính thức Nga và tham dự lễ duyệt binh tại Quảng trường Đỏ, Moscow. Trước đó, 68 sĩ quan, học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 thuộc Quân đội Nhân dân Việt Nam đã sang Nga để tham dự lễ duyệt binh này.
• Chuyến công du dự kiến sẽ kết thúc với chuyến thăm Belarus (dự kiến từ ngày 10 – 12/5).

Tin vắn

Khởi tố vụ tai nạn khiến nữ sinh tử vong ở Vĩnh Long: Chiều 7/5, Công an tỉnh Vĩnh Long đã khởi tố vụ án “vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” đối với tài xế Nguyễn Văn Bảo Trung (33 tuổi, ở Trà Vinh), liên quan đến vụ tai nạn ngày 4/9/2024, làm em Nguyễn Ngọc Bảo Trân (14 tuổi) tử vong. Trước đó, cơ quan điều tra đã không khởi tố vụ án với lý do “người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết”, gây bức xúc dư luận. Ngày 28/4, cha nạn nhân dùng súng bắn ông Trung rồi tự sát. Sau vụ việc, Bộ Công an và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã chỉ đạo điều tra lại nên mới có quyết định khởi tố.