Xã hội dân sự và phát triển quốc gia – Kỳ 4: Đức Quốc Xã đã trưởng thành từ phong trào xã hội dân sự như thế nào

Xã hội dân sự nói chung thường được các học giả đánh giá là có vai trò tối quan trọng trong việc vận hành xã hội dân chủ. Những triết gia theo phái Tocqueville nhấn mạnh yếu tố không thể tách rời của một nền dân chủ là phải có xã hội dân sự mạnh, giúp “dệt” nên tấm vải bền chặt của các mối quan hệ xã hội và tăng ý thức trách nhiệm của mỗi công dân. 

Phần một của loạt bài viết này cũng đã giới thiệu góc nhìn của học giả Robert Putnam về xã hội dân sự đối với sự thịnh suy của dân chủ Hoa Kỳ. [1] Putnam cho rằng khi các tổ chức dân sự được lập nên một cách tự nguyện, tập hợp nhiều thành phần xã hội khác nhau, sẽ giúp cho mọi người hiểu nhau hơn, giải quyết mâu thuẫn dễ dàng hơn, khả năng cao chọn đối thoại thay vì đối đầu hơn. Đó là nền tảng cho xã hội dân chủ phát triển. 

Tuy nhiên, trong trường hợp của Cộng hòa Weimar, Đức vào đầu thế kỷ 20, xã hội dân sự đã nuôi dưỡng các mầm mống dẫn đến sự lớn mạnh của các lực lượng phi dân chủ, nổi bật nhất là Đảng Quốc Xã Đức. 

Phần này giới thiệu nghiên cứu của tác giả Sheri Berman về vai trò của xã hội dân sự trong sự sụp đổ của Cộng hòa Weimar, có tựa đề “Civil Society and the Collapse of the Weimar Republic” (tạm dịch: Xã hội Dân sự và sự sụp đổ của Cộng hòa Weimar). [2] 

Xã hội dân sự Đức phát triển mạnh

Xã hội dân sự Đức phát triển rất mạnh mẽ từ thế kỷ 19. Người Đức rất thích lập ra các hội nhóm, đến mức có câu nói rằng nếu có ba người Đức ngồi cùng nhau, khả năng cao là họ sẽ thảo ra một bản nội quy và lập ra một hội.